Gerrit Willemsz van Catwijk (1697 - onbekend)
Geboorte en doop van Gerrit (Gerardus) Willemsz van Catwijk – 1697, Schiedam
In het voorjaar van 1697, in de levendige havenstad Schiedam, werd Gerrit Willemsz van Catwijk geboren als zoon van Willem Claesz van Catwijk en Catharina Gerritsdr. Op 14 april van dat jaar werd hij gedoopt in de Rooms-Katholieke Kerk van Schiedam — een gebeurtenis die intrigeert, gezien de uiteenlopende religieuze achtergronden van zijn ouders.
De doop vond plaats op 14 april 1697 in de Rooms-Katholieke Kerk te Schiedam, wat opvallend is gezien de gereformeerde dominantie in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden sinds de Reformatie. Katholieken mochten formeel geen openbare eredienst houden, maar praktiseerden hun geloof in schuilkerken (staties) die door de overheid werden getolereerd zolang ze niet zichtbaar waren in het straatbeeld. De doop van Gerrit in een katholieke kerk wijst er dus op dat de familie Van Catwijk in deze generatie katholiek was geworden, en behoorde tot de ondergrondse doch levendige katholieke gemeenschap in Schiedam.
Bij zijn doop kreeg hij de naam Gerrit, met als Latijnse variant Gerardus, zoals gebruikelijk in katholieke registers. De doop vond plaats in de Rooms-Katholieke statie van Schiedam, een schuilkerk zoals die sinds de Reformatie functioneerden in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
Vader Willem Claesz van Catwijk, geboren in 1647 in Schiedam, hervormd gedoopt en afkomstig uit een gereformeerd geslacht van oorsprong uit Katwijk aan Zee. Hij was zelf hervormd, en trouwde ook in de Hervormde Kerk, namelijk de Grote of Sint Janskerk te Schiedam. Moeder, Catharina Gerritsdr, afkomstig uit Maastricht, een stad met een overwegend katholieke signatuur, zelfs na de overgang naar de Republiek. Op basis van haar afkomst is het zeer aannemelijk dat zij katholiek was, of op zijn minst sympathiseerde met het katholieke geloof.
De keuze om hun zoon katholiek te laten dopen, terwijl het huwelijk hervormd was gesloten, wijst op een gemengd religieus huwelijk – een situatie die in de 17e eeuw niet ongebruikelijk was, maar vaak tot spanningen of pragmatische oplossingen leidde. In gemengde huwelijken gebeurde het regelmatig dat de vader gereformeerd bleef en formeel trouwde binnen de officiële staatskerk en de moeder katholiek bleef en de kinderen (of een deel ervan) katholiek liet dopen, doorgaans in het geheim of in een schuilkerk. In dit geval lijkt moeder Catharina haar religieuze overtuiging doorgedrukt te hebben bij de doop van haar zoon Gerrit.
De doop werd voltrokken op 14 april 1697 in een van de Rooms-Katholieke statiekerken in Schiedam, mogelijk de statie van de Heilige Johannes de Doper. De ceremonie was intiem en mogelijk buiten het publieke zicht, in een woning of achterzaal, vanwege het verbod op openbare katholieke eredienst.
De doopakte werd genoteerd in het Latijn; Gerardus, filius legitimus Gulielmi van Catwijk et Catharinae Gerrits, baptizatus est die 14 aprilis 1697. Deze registratie betekende niet alleen de opname van de pasgeborene in het katholieke geloof, maar ook zijn formele erkenning binnen de katholieke gemeenschap van Schiedam.
Gerrit Willemsz van Catwijk, alias Gerardus, vormt een belangrijke schakel in de genealogie van de familie Van Catwijk/Grau, als vijfde generatie vanaf stamvader Willem Jacobsz Grau (~1575). Zijn doop in de Rooms-Katholieke Kerk, parochie St. Jan de Doper (Havenkerk) te Schiedam, is de eerste bevestigde aanwijzing van religieuze vermenging binnen de familie Van Catwijk. Dit markeert een verandering in geloofspraktijk, mogelijk voortkomend uit huwelijkspolitiek, liefde of de overtuiging van de moeder.
Doop Gerardus (Gerrit) Willemsz (1697)
Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Doop: Rooms-Katholiek 0075-0055
Fiches collectie van dopen in de Rooms Katholieke Kerk Schiedam (1619-1811) – Gerardus (Gerrit) Willemsz (1697)
Bron: FamilySearch
Huwelijk Gerrit Willemsz van Catwijk en Maartje Dominicusdr of Minnekusdr van der Hoeven
Gerrit Willemsz trouwt op 14 november 1722 in het oude Stadhuis op de Grote Markt van Schiedam op 25-jarige leeftijd met Maertje Dominicusdr (of Minnekusdr) van der Hoeven, 21 jaar oud (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Trouw Gerechten van Schiedam 0719-0116).
Maartje (Maertje) Dominicusdr of Minnekusdr van der Hoeven is geboren omstreeks 1701 in Schiedam als kind van Dominicus of Minnekus van der Hoeven en onbekende vrouw.
De vader van Maartje is genaamd Dominicus en daardoor kunnen we bijna met zekerheid stellen dat zij uit een Katholiek gezin kwam. Dominicus is een traditionele katholieke naam met een sterke religieuze achtergrond. De voornaam Dominicus komt historisch gezien vrijwel niet voor in overwegend hervormde (protestantse) gezinnen. Binnen de protestantse traditie was en is er een sterke scheiding in de naamgeving ten opzichte van katholieken. Hervormden en andere protestanten doen niet aan heiligenverering. Namen die direct verwijzen naar een katholieke ordestichter, zoals de heilige Dominicus, werden door protestanten bewust gemeden.
Naast het trouwboek van het Gerecht in Schiedam is tevens een kleine aantekening terug te vinden. In de namenlijst van de bruidegoms is zijn naam doorgekrast.
Er zijn verder geen aantekeningen van het aangenomen huwelijk terug te vinden in de diverse kerkboeken van Schiedam. Wellicht was er iemand tegen het voorgenomen huwelijk of heeft deze nooit een kerkelijk huwelijk plaatsgevonden..
Nederduitsche Gereformeerde Gemeente (zeer onwaarschijnlijk in verband met de Katholieke achtergrond van de bruid)
- Klapper op de Registers van Ondertrouw 1700-1750 (namen van de mannen) van de Nederduitsche Gereformeerde Gemeente te Schiedam is niets van een huwelijk tussen Gerrit Willemsz en Maartje Dominicusdr terug te vinden.
Bron; Film 120912 (vanaf bladzijde 198) FamilySearch - In de Trouwafkondigingen van de Nederduitsche Gereformeerde Gemeente te Schiedam in de periode 1713-1725 is niets van een huwelijk tussen Gerrit Willemsz en Maartje Dominicusdr terug te vinden.
Bron; Film 120856 (vanaf bladzijde 412) FamilySearch - In de registers Trouwen van de Nederduitsche Gereformeerde Gemeente te Schiedam in de periode 1717-1730 is niets van een huwelijk tussen Gerrit Willemsz en Maartje Dominicusdr terug te vinden.
Bron; Film 120257 (vanaf bladzijde 256) FamilySearch
Overige kerkgenootschappen (aannemelijk)
- In de registers van de Rooms Katholieke Gemeente in Schiedam in de periode 1711-1782 is niets van een huwelijk tussen Gerrit Willemsz en Maartje Dominicusdr terug te vinden.
Bron; Film 120858 (vanaf bladzijde 429) FamilySearch - In de registers van de Oud Katholieke Gemeente in Schiedam in de periode 1712-1758 is niets van een huwelijk tussen Gerrit Willemsz en Maartje Dominicusdr terug te vinden.
Bron; Film 120858 (vanaf bladzijde 862) FamilySearch. Tevens terug te vinden op de website van SchiedamGEN,Schiedam – Trouw – 0419 – 0001, Oud-Katholiek: 1651-1811. - In de registers van de Waalse Gemeente in Schiedam in de periode 1686-1803 is niets van een huwelijk tussen Gerrit Willemsz en Maartje Dominicusdr terug te vinden.
Bron; Film 120858 (vanaf bladzijde 18) FamilySearch. Tevens terug te vinden op de website van SchiedamGEN, Schiedam – Trouw – 0001 – 0001, Waalse gemeente: 1686-1795. - De registers van de Evangelisch-Lutherse Gemeente in Schiedam begint pas in 1761, dus na de datum van het huwelijk.
Bron; Film 120858 (vanaf bladzijde 157) FamilySearch. Tevens terug te vinden op de website van SchiedamGEN, Schiedam – Trouw – 0048 – 0001, Evangelisch-Lutherse gemeente: 1761-1805.
Het zou kunnen dat Gerrit Willems en/of Maertje aangesloten was bij de doopsgezinde Gemeente, de mennonieten. De doopsgezinden trouwden volgens een resolutie (een aanvullende keur op een ordonnantie van 1580) in hun eigen gemeente en deden daar pas achteraf melding van bij de secretaris op het stadhuis. Dit kan ook verklaren dat hun kinderen zich pas op 20- en 24-jarige leeftijd lieten dopen bij de Nederduitsche Gereformeerde Gemeente.
Wel bewezen is dat zijn gezamenlijk door het leven zijn gegaan gezien hun namen terugkomen in de geboorte en doopaktes van hun kinderen. Daarnaast is er een aantekening terug te vinden in het Oud Rechtelijk Archief Schiedam (zie onderaan deze pagina).
Trouwen Willem Claesz van Katwijk en Catherina Jacobs (1693)
Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Trouw Gerechten van Schiedam 0719-0116
Gerechten van Schiedam – Trouwen. namen van de bruidegom, Gerrit Willemsz van Catwijk
Bron 1: SchiedamGEN (DTB – Schiedam: Trouw Gerechten van Schiedam 0719 – 0105)
Bron 2: FamilySearch (Registers van de Burgerlijke stand, bladzijde 555)
Kinderen van Gerrit Willemsz en Maartje Dominicusdr
- Willem
Geboren in 1723 en is pas op 24-jarige leeftijd “op voorafgaande belijdenis” gedoopt op 23 augustus 1747 in de Hervormde Grote- of Sint Janskerk te Schiedam (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Doop: Nederduitsche Gereformeerde Gemeente 0230-0182). Willem is niet gedoopt in de Rooms-Katholieke Kerk van Schiedam zoals zijn vader.
Getrouwd op 29 jul 1752 in het oude Stadhuis op de Grote Markt van Schiedam op 28-jarige leeftijd met Marijtje Masson, gedoopt op 16 december 1729 (in akte per abuis november geschreven), 22 jaar oud (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Trouw Gerechten van Schiedam 0721-0094). De getuigen tijdens het huwelijk waren zijn moeder Maartje (weduwe) en haar (half)zuster Lena van Rhoon. De huwelijksaankondiging is ingeschreven op 29 juli 1752 (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Trouw: Nederduitsche Gereformeerde Gemeente 0255-0002). Kerkelijke inzegening vond plaats op 13 augustus 1752 in de Grote- of Sint Janskerk te Schiedam (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Trouw: Nederduitsche Gereformeerde Gemeente 0265-0124). Marijtje Masson is overleden na 1763 te Schiedam. In historische DTB-registers (Doop-, Trouw- en Begraafboeken) van Schiedam duikt haar naam geregeld op onder verschillende spellingen (Mason, Masson, Messon).
Overleden na 1763 te Schiedam omdat zij op 19 december 1763 een testament hebben laten opmaken (zie Gemeentearchief Schiedam, archieftoegang 258, Archief van notaris Jan van Lijcken, 1714-1775, inventarisnummer 889, 1763 januari 12-december 30) (niet op 22 oktober 1798 of 21 mei 1801 zoals vermeld in diverse stambomen op MyHeritage! te Schiedam. Dat waren andere Willem van Katwijks) - Dominicus, ook genaamd Minnekus
Geboren in 1724 te Schiedam. Dominicus is op pas op 20-jarige leeftijd “op voorafgaande belijdenis” gedoopt op 24 november 1747 in de Hervormde Grote- of Sint Janskerk te Schiedam (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Doop: Nederduitsche Gereformeerde Gemeente 0231-0006). Dominicus is niet gedoopt in de Rooms-Katholieke Kerk van Schiedam zoals zijn vader.
Getrouwd op 31 oktober 1750 in het oude Stadhuis op de Grote Markt van Schiedam op 25-jarige leeftijd met Lijsbet Hendriksdr Wouterse, geboren Omstreeks 1729 te Schiedam, 21 jaar oud (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Trouw: Gerechten van Schiedam 0721-0078). De Kerkelijke inzegening vond plaats op 15 november 1750 in de Grote- of Sint Janskerk te Schiedam (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Trouw: Nederduitsche Gereformeerde Gemeente 0265-0114). Lijsbet Hendriksdr Wouterse is begraven op 16 maart 1775, ongeveer 47 jaar oud te Schiedam (Bron: XX).
Overleden 1778, ongeveer 54 jaar oud in en begraven op 20 oktober 1778 in Schiedam (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Begraven: Gerechten van Schiedam 0637-0117).
Belijdenis betekent het afleggen van een verklaring om een bepaald geloof aan te hangen. Bij de protestanten moet je bij de belijdenis zeggen dat je God gelooft en dat je bij de kerk wil horen
Doop Willem van Katwijk (1747)
Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Doop: Nederduitsche Gereformeerde Gemeente 0230-0182.
Doop Dominicus van Katwijk (1747)
Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Doop: Nederduitsche Gereformeerde Gemeente 0231-0006.
Fiches collectie van dopen in de Nederlands Hervormde Kerk Schiedam, 1730-1749 (Druk op het plaatje voor de koppeling)
Bron; FamilySearch
Overlijden Gerrit Willemsz van Catwijk
Gerrit Willemsz is overleden en begraven rond zijn 31 jaar in Schiedam op een onbekende datum, maar tussen de periode 1724 tot en met 1729 in Schiedam, aangezien zijn echtgenoot op 15 oktober 1729 als weduwe een huis koopt (zie Akten van Transport van onroerende zaken uit 1729), zie onderaan deze pagina.
- Van het overlijden is in Register der lijken begraven binnen de stad Schiedam beginnende met het jaar 1718 is niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden.
Bron: SchiedamGEN DTB Schiedam – Begraven – Gerechten van Schiedam – Inventarisnummer 0635 – 0001. - Van het overlijden is in De Registers van Verongelukte personen van Schiedam beginnende met het jaar 1717 is niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden.
Bron: SchiedamGEN DTB Schiedam – Begraven – Gerechten van Schiedam – Inventarisnummer 0142 – 0001. - Van het overlijden is in de handgeschreven Klapper op de registers van overledenen (Registers van de Burgerlijke Administratie) in de periode 1700-1724 niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden.
Bron; Film 120915 (vanaf bladzijde 326) FamilySearch - Van het overlijden is in de handgeschreven Klapper op de registers van overledenen (Registers van de Burgerlijke Administratie) in de periode 1725-1749 niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden.
Bron; Film 120916 (vanaf bladzijde 3) FamilySearch
Nederduitsche Gereformeerde Gemeente
- Van het overlijden is in Het Register ter berekeningen van de Sint Jans Kerk der stad Schiedam, beginnende met Goede Vrijdag 1723 tot Goede Vrijdag 1743 is niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden.
Bron: SchiedamGEN DTB Schiedam – Begraven – Nederduitsche Gereformeerde Gemeente – Inventarisnummer 0013 – 0001. - Op SchiedamGEN springt de Registers van Begraven in de Sint Jans Kerk van 1625 naar jaartal 1764 is niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden.
Bron: SchiedamGEN DTB Schiedam – Begraven – Nederduitsche Gereformeerde Gemeente – Inventarisnummers 0323 – 0001 tot 0299 en 0324 – 0001 tot 0072
Overige kerkgenootschappen
- Van het overlijden is in Rooms Katholieke Kerk in Schiedam over de periode 1680 tot en met 1876 is niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden .
Bron; Film 423457 (vanaf bladzijde 89) FamilySearch. Tevens terug te vinden op de website van SchiedamGEN, Schiedam – Begraven – 0009 – 0001, Rooms-Katholiek: 1680-1811. - Van het overlijden is in De Registers van de Oud Katholieke Kerk van Schiedam over de periode 1712-1758 is niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden.
Bron: Bron; Film 120859 (vanaf bladzijde 32) FamilySearch. Tevens terug te vinden op de website van SchiedamGEN DTB Schiedam – Begraven – Oud-Katholiek – Inventarisnummer 0422 – 0001. - Van het overlijden is in de handgeschreven klapper van de Oud Katholieke Kerk Schiedam in de periode 1648-1811 is niets van het overlijden van Gerrit Willemsz van Catwijk terug te vinden.
Bron; Film 120916 (vanaf bladzijde 610) FamilySearch
Overlijden Maartje (Maertje) Dominicusdr of Minnekusdr van der Hoeven
Maartje (Maertje) Dominicusdr of Minnekusdr van der Hoeven, wonende aan de Clootjessteeg te Schiedam is begraven, ongeveer 62 jaar oud op 24 januari 1763 te Schiedam en begraven aldaar. In de akte staat dat ze kinderen nalaat (Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Begraven Gerechten van Schiedam 0637-0002).
Begraven Maartje (Maertje) Dominicusdr of Minnekusdr van der Hoeven
Bron; FamilySearch – Klapper op overlijden 1725-1811 Schiedam.
Begraven Maartje (Maertje) Dominicusdr of Minnekusdr van der Hoeven
Bron: SchiedamGEN – DTB – Schiedam: Begraven Gerechten van Schiedam 0637-0002
Aanvullende informatie en gegevens over Gerrit Willemsz van Katwijk
Oud Rechtelijk Archief Schiedam, Inventarisnummer 361, Giftboek.
Akten van Transport van onroerende zaken ect. 04-05-1729 t/m 25-04-1733
37v. 15-10-1729. Cornelis Kunst wonende alhier verkoopt Maartgen Minnekusdr. (van der Hoeven) weduwe Gerrit Willemsz. van Catwijk wonende alhier een huis en erf gelegen aan de oostzijde van het Broersveld, belend Z en N de weduwe van Arie Bakker, strekkende voor van de straten tot achter aan ’s-heren bansloot, voor 750 gld in gereed geld ontvangen.
Bron; Gemeente Schiedam – Nadere toegang
Wat betekent de tekst in begrijpend Nederlands?
Deze zin komt uit een oude notariële of schepenakte (koopakte) en beschrijft een woninghuis-transactie. In gewoon Nederlands:
Wat er gebeurt:
Cornelis Kunst, die hier woont, verkoopt aan Maartgen Minnekusdr. (van der Hoeven) — de weduwe van Gerrit Willemsz. van Catwijk, die ook hier woont — een huis met erf.
Waar het huis ligt:
Het staat aan de oostkant van het Broersveld. De buren (aan de zuid- en noordkant) zijn steeds “de weduwe van Arie Bakker” — dus dezelfde weduwe grenst blijkbaar zowel aan de zuid- als de noordzijde (dat kan betekenen dat ze aan beide kanten grond of een pand bezit). Het perceel loopt van de straat vóór het huis tot aan de gemeenschappelijke sloot (de “‘s-heren bansloot”, een openbare/heerlijke afwateringssloot) achterin.
De prijs:
750 gulden, die Cornelis Kunst al contant (“in gereed geld”) heeft ontvangen — de betaling is dus al volledig gebeurd op het moment van de akte.
Kort samengevat:
Cornelis Kunst verkoopt zijn huis met erf aan het Broersveld (oostzijde) aan de weduwe van Gerrit Willemsz. van Catwijk, voor 750 gulden (*), contant betaald. De akte legt de exacte ligging vast met de belendingen (buren) en de begrenzing van straat tot sloot — standaardpraktijk in 17e/18e-eeuwse koopakten om een perceel ondubbelzinnig te identificeren.
(*) 750 gulden voor een huis met erf aan het Broersveld past goed bij een middenklasse-woning: niet het paleis van een regent, maar ook geen krot. Het bedrag wijst erop dat Maartgen (de weduwe) over behoorlijk kapitaal beschikte — hetzij uit de erfenis van haar overleden man Gerrit Willemsz. van Catwijk, hetzij uit eigen middelen. Dat ze het bedrag contant kon voldoen (in plaats van met een hypotheek of schuldbekentenis, wat in die tijd ook heel gebruikelijk was) versterkt het beeld van een financieel solide huishouden
